के वयस्कहरूले आमाको दूध पिउनु फाइदाजनक छ?

यसलाई सामान्य भाषामा ‘तरल सुन’ भनिन्छ। केही विज्ञहरूले यसलाई ‘जादुई शक्ति’ को स्रोत पनि भन्छन्।

सोफिया बेट्टीजा

नवजात शिशुहरूको विकासको लागि आमाको दूध महत्त्वपूर्ण छ भन्ने कुरामा वैज्ञानिकहरू सहमत छन् किनभने यसले बच्चाहरूलाई आवश्यक पोषण र एन्टिबडीहरू प्रदान गर्दछ।

तर केही वयस्कहरूले पनि यो सुपरफुडको सम्भावनामाथि विश्वास गरिरहेका छन्।

जेमसन रिटेनर तीन सन्तानका बुबा हुन् र उनले पहिलो पटक उनकी पार्टनर मेलिसाले स्तनपान गराइरहेको बेला आमाको दूध लिएका थिए।

उनले बीबीसीलाई भनिन्, “मैले पहिलो पटक शेकमा स्तनको दूध मिसाएँ। यद्यपि उनलाई यो अलि अनौठो लाग्यो।”

युट्युब भिडियोमा आमाको दूध पिउनुका फाइदाहरूको बारेमा सुनेपछि जेमसनलाई आमाको दूधमा रुचि जाग्यो। यस भिडियोमा एक बडीबिल्डरले आमाको दूधको फाइदाहरूबारे व्याख्या गरेका छन्।

आफ्नो पार्टनरको आमाको दूध पिउनु जेमसनको लागि दैनिक बानी बनेको छ। उनी हरेक दिन ४५० ग्राम आमाको दूध पिउँछन्।

उनले भने, “म मेरो जीवनको सबैभन्दा राम्रो चरणमा छु। यसले मलाई मांसपेशी निर्माण गर्न मद्दत गरिरहेको छ। आठ हप्तामा मेरो तौल घट्दै थियो भने पाँच प्रतिशत मांसपेशी बढ्दै थियो।”

जेमसन भन्छन् कि उनलाई आफ्नो आहारमा आमाको दूध समावेश गरेपछि बिरामी परेको वा रुघा लागेको याद छैन।

उनी भन्छन्, “म बच्चा जस्तै हुर्कन चाहन्छु, बच्चा जस्तै सुत्न चाहन्छु, त्यसैले मैले बच्चा जस्तै आहार पालना गर्ने निर्णय गरें। मलाई राम्रो लाग्छ, म राम्रो देखिन्छु।”

अनलाइन किनमेल गर्दा जोखिम हुन्छ

वैज्ञानिकहरू भन्छन् कि आमाको दूधले वयस्कहरूलाई कुनै फाइदा पुर्‍याउँछ भन्ने कुनै वैज्ञानिक प्रमाण छैन।

तर विज्ञहरू भन्छन् कि यो फाइदाजनक हुन सक्छ र यो प्रमाणित गर्ने प्रमाणहरू छन्।

“यसमा प्रशस्त प्रोटिन हुन्छ,” क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगोमा रहेको मानव दूध संस्थानका संस्थापक निर्देशक डा. लार्स बोडे भन्छन्। “यसले बच्चालाई छिटो मांसपेशी निर्माण गर्न मद्दत गर्छ, र बडीबिल्डरहरूले यही चाहन्छन्।”

“शरीर निर्माण गर्नेहरू आफ्नो शरीरको बारेमा धेरै सचेत हुन्छन्। त्यसैले यसमा केही न केही हुन सक्छ। हामीलाई यसको पछाडिको विज्ञान थाहा छैन।”

तर डा. बोड अझै पनि सावधानी अपनाउन सल्लाह दिन्छन् किनभने मानव दूध प्रायः शंकास्पद अनलाइन स्रोतहरूबाट खरिद गरिन्छ।

डा. बोडले चेतावनी दिए, “त्यो दूध परीक्षण गरिएको छैन र यसले स्वास्थ्यको लागि गम्भीर खतरा निम्त्याउँछ। यो एचआईभी वा हेपाटाइटिस जस्ता रोगहरूको वाहक हुन सक्छ।”

आमाको दूध व्यक्तिको आहार र सामान्य स्वास्थ्यको लागि पनि राम्रो हुन्छ। यो धेरै संक्रमणको वाहक हुन सक्छ।

महिलाहरूले पूर्ण रूपमा रोगमुक्त वातावरणमा स्तनपान गराउँछन्, त्यसैले दूध पनि संक्रमित हुने जोखिम हुन्छ।

सन् २०१५ मा अमेरिकाको नेशनवाइड चिल्ड्रेन्स हस्पिटलले गरेको एक अध्ययनले अनलाइन खरिद गरिएका १०१ वटा स्तन दूधका नमुनामध्ये ७५% मा हानिकारक कीटाणुहरू रहेको पत्ता लगाएको थियो। यति मात्र होइन, १०% नमूनाहरूमा गाईको दूधको सूत्र मिसाइएको थियो।

जब जेमसन आफ्नी पार्टनर मेलिसासँग अलग भए, उनले अब आमाको दूध पाउन सकेनन्। त्यसपछि उनले यसलाई अनलाइन किन्ने निर्णय गरे।

उनले मिसावटको खतराबारे आफूलाई थाहा नभएको बताए।

जेमसनले भने, “मैले यो इन्टरनेट मार्फत किनेको थिएँ। यद्यपि, मैले फेसबुक मार्फत जाँच गरें र यो मलाई सामान्य लाग्यो। त्यसैले मैले यसलाई अर्डर गर्ने निर्णय गरें।”

वैज्ञानिक तथ्याङ्कको अभावले उनलाई कुनै सताउँदैन किनभने उनी भन्छन् कि उनको आफ्नै अनुभव लाभदायक भएको छ।

उनको लागि सकारात्मक कुरा के थिएन भने उनले त्यसबाट प्राप्त गरेका केही नराम्रा अनुभवहरू थिए।

उनी भन्छन्, “मानिसहरूले मलाई पक्कै पनि अचम्म मानेर हेरे, किनभने हाम्रो मनले यो दूध बच्चाहरूको लागि हो भन्ने विश्वास गर्छ। तर यो मानिसहरूले सोचे जस्तो अनौठो छैन।”

कमजोर बच्चाहरूले बढ्दो कठिनाइहरूको सामना गर्न सक्छन्

मानव दूधको बारेमा अनुसन्धान गर्ने डा. मेघन आजाद भन्छिन्, “म कहिल्यै पनि वयस्कलाई आमाको दूध पिउन सिफारिस गर्दिन।”

“मलाई लाग्दैन कि यो पिउनुमा कुनै हानि छ। तर वयस्क आमाको दूध पिउनु आवश्यक पर्ने बच्चाहरूको लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। बच्चाहरूलाई आमाको दूध पाउन समस्या हुन सक्छ।”

डा. बोडको पनि विश्वास छ कि यदि मानव दूध बढी छ भने, नाफाको लागि बेच्नुको सट्टा खाँचोमा परेका बालबालिकाहरूलाई उपलब्ध गराउनुपर्छ।

उनले भने, “हामीसँग कमजोर बच्चाहरूको आवश्यकता पूरा गर्न पर्याप्त दूध पनि छैन। आमाको दूधमा बच्चाहरूलाई रोगहरूबाट बचाउने गुणहरू हुन्छन्।”

डा. आजादले यो तथ्यलाई औंल्याउँछन् कि यदि संघर्षरत आमाहरूले आमाको दूध बेचेर पैसा कमाउन सकिन्छ भन्ने सोच्छन् भने, यसले जोखिमपूर्ण व्यवहारलाई प्रोत्साहन गर्न सक्छ।

यद्यपि, जेमसनले आफूलाई दोषी ठान्दैनन्।

उनी भन्छन्, “मानिसहरूले मलाई बच्चाहरूलाई भोकै राखेको आरोप लगाएका छन्। तर यो त्यस्तो होइन कि म अस्पताल बाहिर उभिएर आमाहरूलाई उनीहरूको सबै दूध दिन आग्रह गरिरहेको छु!”

उनको दाबी छ कि कम्तिमा १०० महिलाले आमाको दूध बेच्नको लागि उनलाई सम्पर्क गरेका छन्।

यसले स्वास्थ्यको लागि के फाइदा पुर्‍याउन सक्छ?

मानव दूधको बारेमा अझै धेरै अनुसन्धान भएको छैन।

डा. आजाद भन्छन्, “अनुसन्धानलाई आर्थिक सहयोग गर्ने मानिसहरूले लामो समयसम्म आमाको दूधको वास्ता गर्दैनन् किनभने उनीहरू यसलाई महिलाहरूको लागि अनावश्यक मुद्दा मान्छन्। यो चीजहरूलाई हेर्ने पितृसत्तात्मक तरिका हो।”

यद्यपि, यो परिवर्तन हुँदैछ।

वयस्कहरूले आमाको दूध पिउँदा हुने जोखिमहरूका बीचमा, केही कारकहरू छन् जसले वयस्कहरूलाई आमाको दूध पिउँदा फाइदा पुर्‍याउँछन्। गठिया, मुटु रोग, क्यान्सर, इरिटेबल बोवेल सिन्ड्रोम जस्ता रोगहरूमा यसको फाइदाहरूको बारेमा अनुसन्धान भइरहेको छ।

डा. आजाद मानव दूधबाट प्राप्त हुने ओलिगोस्याकराइड्सको सम्भावित स्वास्थ्य लाभहरूको बारेमा उत्साहित छन्। यी मानव दूधमा पाइने प्रीबायोटिक फाइबर हुन्।

वयस्कहरूले यी फाइबरहरू पचाउन सक्दैनन्। तर यसले बच्चाहरूमा लाभदायक आन्द्रा ब्याक्टेरिया विकास गर्न मद्दत गर्न सक्छ।

“अनुसन्धानकर्ताहरूले आन्द्राको सूजन भएका वयस्कहरूलाई ओलिगोस्याकराइडले फाइदा पुर्‍याउन सक्छ कि सक्दैन भनेर हेरिरहेका छन्,” डा. आजाद भन्छन्।

“हामीलाई थाहा छ कि माइक्रोबायोम स्वास्थ्यका धेरै पक्षहरूको लागि महत्त्वपूर्ण छ। हामी पेटको माइक्रोबायोमलाई कसरी अझ राम्रो बनाउन सक्छौं र यसका अन्य फाइदाहरू के हुन सक्छन् भनेर हेर्न सक्छौं। यस सन्दर्भमा आमाको दूधले धेरै आशा देखाउँछ।”

मुसाहरूमा २०२१ मा गरिएको एक अध्ययनमा, डा. बोडले पत्ता लगाए कि एचएमओले एथेरोस्क्लेरोसिसको विकासलाई कम गर्छ, धमनीहरूमा अवरोध जसले हृदयघात र स्ट्रोक निम्त्याउँछ।

उनी भन्छन्, “कृत्रिम यौगिकहरूबाट बनाइएका र मानव शरीरलाई दिइने धेरैजसो औषधिहरूको तुलनामा, मानव दूधबाट प्राप्त यौगिकहरू सुरक्षित र प्रभावकारी हुन्छन्।”

यद्यपि यिनीहरूमा उल्लेखनीय सम्भावना छ, क्लिनिकल डेटा अझै पनि दुर्लभ छ।

डा. बोड भन्छन् कि यदि क्लिनिकल अध्ययनले राम्रो नतिजा दियो भने, यी यौगिकहरूले हृदयघात र स्ट्रोकलाई रोक्न मद्दत गर्न सक्छन्। हरेक वर्ष लाखौं मानिसहरू हृदयघात र स्ट्रोकका कारण मर्छन्।

डा. बोडले भने, “कल्पना गर्नुहोस् त कति ठूलो विकास हुनेछ यदि यसले हृदयघात र स्ट्रोकबाट हुने मृत्युलाई कम गर्छ भने।” (बीबीसी हिन्दीबाट अनुवाद)

Facebook Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *